Güncel haberler
Ana Sayfa / Matematik / Balık Kılçığı (Ishikawa) Diyagramı Nedir?

Balık Kılçığı (Ishikawa) Diyagramı Nedir?

Ishikawa diyagramı, (balık kılçığı diyagramı, balıksırtı diyagramı, neden-sonuç diyagramı ya da Fishikawa olarak da adlandırılır),belirli bir olayın nedenlerini gösteren nedensel diyagrama verilen isimdir. Ishikawa diyagramı, Japon Kaoru Ishikawa tarafından 1943 yılında oluşturulmuştur.

Ishikawa diyagramının yaygın kullanımı, genel bir etkiye neden olan potansiyel faktörleri tanımlamak için ürün tasarımını ve kalite kusurunu önleme yöntemidir. Kusurların her nedeni veya mantığı bir varyasyon kaynağıdır. Nedenler genellikle bu varyasyon kaynaklarını tanımlamak ve sınıflandırmak için ana kategorilere ayrılır.

Sonuçları ortaya çıkaran nedenleri ortaya koymak, görselleştirmek ve üzerinde çalışmak için oluşturulmuş olan bu diyagramın, ilk dönemler Japonya’da geniş kullanım alanlarına yayıldığı gözlemlenmektedir.

Bu diyagramın genel uygulama alanı ise ürün tasarımı ve kalite hatalarının önüne geçmektir. Ortaya çıkan herhangi bir problemi oluşturan bütün nedenler,  bazı değişiklik kaynakları yüzünden oluşmaktadır. Nedenler genel itibariyle bu kaynakları tespit edebilmek amacıyla ana kategorilere ayrılmıştır ve bu kategoriler genellikle aşağıdakileri içerir.

  • İnsan: Sürece dahil olan kişileri
  • Yöntemler/Metotlar: Sürecin nasıl çalıştırıldığı ve politikalar, prosedürler, kurallar, düzenlemeler, kanunlar gibi belirli gerekleri
  • Makineler: Ekipman, bilgisayar, alet vb. türden işin yapılmasını sağlayan cihazlar
  • Malzemeler: Hammaddeler, parçalar, kalemler, kâğıtlar vb. türden son ürünü üretmekte kullanılanları
  • Ölçümler: Kaliteyi değerlendirmek için kullanılan ve süreç tarafından yaratılan verileri
  • Çevre: Sürecin çalıştığı yer, zaman, sıcaklık ve kültür gibi koşulları

Balık Kılçığı Diyagramı Nasıl Uygulanır?

  • Mekanizma: Makine, Ekipman, Teknoloji
  • Metot: Yöntem, İşlem
  • Materyal: Malzeme, Hammadde, Sarf Malzemeleri ve Bilgileri İçerir
  • İnsan Gücü: Adam / Zihin Gücü (Fiziksel veya Bilgi İş, İçerir: Kaizens, Öneri)
  • Ölçü: Ölçüm / Ortamı (Kontrol, Çevre)
  • Doğa Ana: Misyon / doğa ananın (amaç, çevre)

Balık Kılçığı (Ishikawa) Diyagramını oluştururken en sağ tarafa “Araştırılacak Sorun ya da Kusur” yazılar. Burası balığın baş kısmını oluşturmaktadır.

Alt sorunlar kaburga görevi görerek sorunu oluşturabilecek temel nedenlere bağlanır.

İlk olarak nedenleri araştırılacak ilgili kalite unsuru grafiğin en sağına yazılır. Sonrasında ana ve alt nedenler grafiğe eklenerek diyagramın tamamlanması sağlanır. Bu nedenler araştırılırken olabildiğince fazla ve uzman kişinin görüşüne başvurulmalıdır. Gerçekliği yakalamak için bu beyin fırtınasının yapılması kaçınılmazdır.

Genellikle Pareto analizi ile beraber kullanılır. Bundan dolayı, önce ilgili durum için önemli karakteristikler belirlenir. Ardından bu karakteristik üzerinde çalışılarak nedenler araştırılır.

Hazırlanmasında Dikkat Edilecek Hususlar

Diyagram hazırlanırken dikkat edilmesi gereken hususlar şu şekilde listelenebilir:

  1. Sebepler araştırılırken değişik kesimlerin görüşleri alınmalıdır.
  2. Herkesin görüşlerini rahatlıkla, çekinmeden söyleyebileceği ortam oluşturulmalıdır.
  3. Sebepler yazılırken tarafsız davranmalı, fakat çözülebilir olmalarına özen gösterilmelidir.
  4. Diyagramın değişen şartlara göre güncel tutulması sağlanmalıdır.

Kaynaklar:

    1. Ishikawa, Kaoru (1968). Guide to Quality Control. Tokyo: JUSE.
    2. Ishikawa, Kaoru (1976). Guide to Quality Control. Asian Productivity Organization. ISBN 92-833-1036-5.
    3. Hankins, Judy (2001). Infusion Therapy in Clinical Practice. p. 42.
    4. Tague, Nancy R. (2004). “Seven Basic Quality Tools”. The Quality Toolbox. Milwaukee, Wisconsin: American Society for Quality. p. 15. Retrieved 2010-02-05.
    5. Frey, Daniel D.; 1943-, Fukuda, S. (Shūichi),; Georg., Rock, (2011). Improving complex systems today : proceedings of the 18th ISPE International Conference on Concurrent Engineering. Springer-Verlag London Ltd. ISBN 0857297996. OCLC 769756418.
    6. Weeden, Marcia M. (1952). Failure mode and effects analysis (FMEAs) for small business owners and non-engineers : determining and preventing what can go wrong. ISBN 0873899180. OCLC 921141300.
    7. Bradley, Edgar. Reliability engineering : a life cycle approach. ISBN 1498765378. OCLC 963184495.
    8. Dudbridge, Michael (2011). Handbook of Lean Manufacturing in the Food Industry. John Wiley & Sons. ISBN 1444393111. OCLC 904826764.
    9. “Fishbone Diagram – How to Make and Use a Fishbone Diagram”. www.lbspartners.ie. LBSPartners. Retrieved 17 August 2017.

Bu habere de bakabilirisiniz

Rapunzel Sendromu Nedir?

Rapunzel Sendromu (Trichophagia-Trikofaji), insanlarda saç  yutması sonucu ortaya çıkan oldukça nadir bir bağırsak hastalığıdır. Sendrom ...

Preoperatif Nedir?

Preoperatif, “Pre-operative” kelimesinin Türkçe karşılığıdır diyebiliriz. Genellikle tıp alanında kullanılan bu kelime “Ameliyat Öncesi” anlamına ...

Güvercin Yuvası (Deliği) Prensibi

Genellikle Güvercin Yuvası Prensibi olarak bilinen bu ilke aynı zamanda “Çekmece İlkesi”  veya “Dirichlet Kutu (çekmece) ...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir