Ana Sayfa / Bilim - Teknoloji / Nomofobi Nedir?

Nomofobi Nedir?

Nomofobi, cep telefonu yoluyla iletişimden kopmaktan korkma durumu için önerilen bir isimdir. Akıl sağlığında, tanımları standartlaştırılmamış sorunlu dijital medya kullanımının bir belirtisi veya sendromu olarak kabul edilmiştir. Nomofobi kelimesi, İngilizce “No Mobile Phobia” sözlerinin kısaltılmasından meydana gelmiştir.

Genel kabul gören fobilerin yer aldığı Zihinsel Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabında (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) yer almamış olsa da, Beşinci Baskısında (DSM-5), DSM-IV’te verilen tanımlara dayanarak “özel bir fobi” olarak önerilmiştir.

Uzmanlara göre bu fobinin oluşması, psikolojik faktörler bir cep telefonunun aşırı kullanımı ile ilgilidir.

Bunlara düşük özgüven (güvencesi arayan kişiler cep telefonunu uygunsuz yollarla kullandığında) ve dışlanmış kişiliği (doğal olarak sosyal bireyler cep telefonunu aşırı kullandığında) içerebilir.

Ayrıca, nomofobik semptomların, altta yatan ve önceden mevcut olan zihinsel bozukluklardan kaynaklanabileceği, sosyal fobi veya sosyal anksiyete bozukluğu, sosyal anksiyete ve panik bozukluğu gibi muhtemel adaylarla ortaya çıkması da oldukça olasıdır.

Araştırmalar

“Telefonsuz kalma korkusu” kısaltması terimi, 2008’de yapılan bir araştırma sırasında, İngiltere merkezli bir araştırma kuruluşu olan YouGov‘u cep telefonu kullanıcılarının yaşadığı endişeleri değerlendirmek üzere görevlendiren İngiltere Postanesi tarafından hazırlanmıştır.

Çalışma, İngiltere’deki cep telefonu kullanıcılarının yaklaşık % 53‘ünün “cep telefonlarını kaybettikleri, bataryaları veya kredileri bittiğinde veya şebeke kapsama alanı olmadığında” endişeli olma eğiliminde olduklarını tespit etti.

2.163 kişi üzerinde gerçekleştirilen çalışma, erkeklerin yaklaşık % 58‘inin ve kadınların % 47‘sinin Nomofobiden muzdarip olduğunu ve % 9‘unun cep telefonları kapalıyken stresli olduklarını hissettiğini belirtti.

Ankete katılanların % 55‘i, cep telefonlarını kullanamadıkları için endişelenmelerinin ana nedeni olarak arkadaşlarıyla veya aileleriyle iletişim halinde olamadıklarını belirtti.

Başka bir çalışmada, Sağlık Hizmetleri’nde ki 547 erkek lisans öğrencisinden, öğrencilerin % 23‘ünün nomofobik olarak, % 64‘ünün de nomofobi geliştirme riski altında bulunduğunu tespit etmiştir.

Bu öğrencilerin yaklaşık % 77‘si cep telefonlarını günde 35 veya daha fazla kez kontrol etmiştir.

Teknolojinin gün geçtikçe gelişmesiyle birlikte günlük olarak yeni zorluklar ortaya çıkıyor. Bu konuda en belirgin durum ise yeni tür fobiler ortaya çıkmasıdır (tekno-fobiler). İlk cep telefonu 1983 yılında tüketici pazarına girdiğinden beri, bu cihazlar toplumların çoğunda önemli ölçüde yaygınlaştı.

Araştırmaya katılan uzmanlardan birisi, “cep telefonlarının muhtemelen 21. yüzyılın en büyük uyuşturucu dışı bağımlılığı olduğunu ve üniversite öğrencilerinin her gün vakitlerinin dokuz saatini telefonlarına harcayabileceklerini, bu da modern yaşamın itici gücü gibi teknolojilere bağımlılık gösterebileceklerini ve “teknoloji paradoksu” konusuna en iyi örnek oluşturduğunu” dile getirdi. 

SecurEnvoy tarafından yapılan bir anket, genç yetişkinlerin ve ergenlerin nomofobiden muzdarip olma ihtimalinin yüksek olduğunu gösterdi. Aynı anket, gençlerin % 77‘sinin cep telefonları olmadan endişelendiğini ortaya çıkardı.

Bu fobiden muzdarip olabilecek bir kişide aranacak bazı psikolojik öngörücüler “öz-olumsuz görüşler, genç yaş, düşük saygı ve öz-yeterlilik, yüksek dışa dönüklük veya içe dönüklük, dürtüsellik ve ivedilik ve duyu arayışı duygusu” dür.

Öğrenciler arasında, sık cep telefonu kullanımı, not ortalaması ortalamasındaki azalmalar ve daha az kullanımı olan öğrencilere kıyasla kendini bildirmiş yaşam doyumunu (refah ve mutluluk) olumsuz yönde etkileyen anksiyete ile ilişkilendirilmiştir.

Genel not ortalamasının azalması, cep telefonunun aşırı kullanımı ya da bilgisayar kullanımı zaman ve odaklanma, derse devam etme, ödev üzerinde çalışma ve ders sırasında cep telefonlarının dikkatini dağıtma nedeniyle olabilir. Cep telefonlarının aşırı kullanımı, sosyal ağlara sürekli bağlı olma baskısı nedeniyle kaygıyı artırabilir ve refahın bir parçası olarak bağlanan günlük stresi hafifletmek için algılanan yalnızlık hissiyatını artırabilir.

Bir çalışmaya göre, insanların % 61‘inin sabah uyandıktan sonra yaptığı ilk şey akıllı telefonlarını kontrol etmektir. Ayrıca, gençlerin % 77‘si cep telefonu olmadığı zaman endişe duyduğunu belirtmiştir.

Avustralya’da 946 kişiden oluşan ve 15 ile 24 yaşları arasında olduğu belirtilen kişiler, cep telefonu araştırma çalışmasına katıldı (387 erkek, 557 kadın ve ikisi bir cinsiyet bildirmemeyi seçti).

Çalışmada, katılımcıların cep telefonu kullanma sıklığı ile cep telefonlarına psikolojik katılım arasındaki ilişki üzerinde duruldu.

Araştırmacılar, genç yaştaki katılımcıların cep telefonu kullanımını aşağıdaki anketlerle etkileyebilecek çeşitli psikolojik faktörleri değerlendirdi: Cep Telefonu Dahil Etme Anketi (MPIQ), Cep Telefonu Kullanım Sıklığı, Kendinden Kimlik ve Diğerlerinden Doğrulama.

MPIQ, yedi noktalı Likert skalası (1 – kesinlikle katılıyorum) ve (7 – kesinlikle katılmıyorum) gibi davranış bağımlılıklarını şöyle değerlendirdi: “Kullanmadığım zamanlarda sık sık cep telefonumu düşünüyorum. Cep telefonumu kullanırken başkalarına bağlı hissediyorum. “

Sonuçlar, katılımcıların cep telefonu kullanımı ve cep telefonları ile psikolojik ilişkileri arasında orta düzeyde fark olduğunu göstermiştir. Herhangi bir patolojik durum bulunmadı, ancak bağlanma belirtilerini gösteren aşırı miktarda cep telefonu kullanımı vardı. Aşırı cep telefonu kullanımı belirtileri gösteren katılımcıların, diğerlerinden doğrulama alırken kullanımlarını artırmaları daha muhtemel olarak gözlemlendi.

İncelenen nüfusun ergenlere odaklandığı ve diğer yetişkinlerin cep telefonu bağımlılığı geliştirmelerinin daha muhtemel olduğu düşünülen diğer etkenler, öz kimlik, öz saygı ve sosyal kimlikten geçiyor olmaları muhtemeldir.

Panik bozukluğu ve anksiyete bozukluğu durumundan muzdarip olanlar cep telefonuna bağımlıdır. Brezilya’da yapılan bir çalışmada, panik bozukluğu olan heteroseksüel katılımcıların cep telefonu kullanımından kaynaklanan semptomları ve kontrol grubu sağlıklı katılımcıları karşılaştırıldı. Deneye katılan kişiler 2 farklı guruba ayrılarak değerlendirmeye tabi tutuldu.

  1. Grup: Ortalama 43 yaşında panik bozukluğu ve agorafobi (alan korkusu) durumu olan 50 kişiden oluşturuldu.
  2. Grup: Herhangi bir bozukluk durumu olmayan ortalama 35 yaş ve 70 sağlıklı katılımcı yer alıyordu.

Deney süresince katılımcılara cep telefonu kullanımını ve her iki grup tarafından bildirilen semptomları değerlendiren bir öz raporlama cep telefonu anketi verildi.

1. grubun yaklaşık % 44‘ü cep telefonlarına sahipken “güvenli” olduklarını ve 2. grubun % 46‘sının cep telefonu olmadan aynı hissetmediklerini bildirdi.

Sonuçlar, tüm katılımcıların % 68′inin cep telefonu bağımlılığı bildirdiğini, ancak genel olarak panik bozukluğu ve agorafobi olan katılımcıların, cep telefonuna erişimin yasak olduğu kontrol grubuyla karşılaştırıldığında, cep telefonlarında anlamlı derecede daha fazla duygusal semptom ve bağımlılık bildirdi.

Semptomlar ve İşaretler

Nomofobi, bir bireyin cep telefonuna erişemediği korkusundan dolayı endişe duyduğu durumlarda ortaya çıkar.

“Aşırı bağlantı sendromu”, cep telefonu kullanımının yüz yüze etkileşim miktarını azalttığında ve böylece bir bireyin sosyal ve aile etkileşimlerini önemli ölçüde engellediğinde ortaya çıkar.

“Tekno-stres” terimi, depresyon gibi psikolojik duygudurum bozuklukları da dahil olmak üzere izolasyonla yüz yüze etkileşimlerden kaçınan bireyi tanımlamanın bir başka yoludur.

Anksiyete, cep telefonu kaybı ve telefonun şarjının bitmesi gibi çeşitli faktörlerle tetiklenir. Nomofobinin bazı klinik özellikleri, cihazı dürtüsel olarak sosyal iletişimden koruma olarak veya geçici bir nesne olarak kullanmayı içerir. Gözlemlenen davranışlar arasında internete erişimi olan bir veya daha fazla cihaz olması, her zaman şarj cihazı taşıması ve cep telefonunu kaybetmeyi düşünürken endişe duyguları yaşanması sayılabilir.

Nomofobinin diğer klinik özellikleri, insanlarla yüz yüze etkileşimin önemli ölçüde azalmasıdır; bunun yerine, teknolojik arayüzler aracılığıyla iletişim tercih edilmektedir. Ayrıca bu kişiler uyurken bile cihazlarının asla kapalı olmasına rıza göstermemektedir. Uyanık olduklarında ise herhangi bir mesajı, telefon görüşmesini veya bildirimi kaçırmamak için (zil sesi olarak da bilinir) telefon ekranına sık sık bakmaktadırlar.

Nomofobi ayrıca, aşırı veri kullanımı ve kişinin sahip olabileceği farklı cihazlar nedeniyle borcun artmasına neden olabilir. Nomofobi ayrıca tekrarlayan kullanım nedeniyle ağrılı dirsekler, eller ve boyunlar gibi fiziksel sorunlara yol açabilir.

Anlaşmazlık ve strese bağlı irrasyonel reaksiyonlar ve aşırı reaksiyonlar, havaalanlarında, akademik kurumlarda, hastanelerde ve iş gibi cep telefonu kullanımının kısıtlandığı kamu ortamlarında birey tarafından yaşanabilir.

Bir cep telefonunu, ürün satın almak gibi günlük aktiviteler için kullanmak, bireysel finansal sorunlara neden olabilir. Tehlike ve depresyon belirtileri, bir kişi bir cep telefonu aracılığıyla herhangi bir temas alamadığında ortaya çıkar.  Bir cep telefonunun ek işaretleri arasında bir cep telefonuyla yatma dürtüsü de bulunur.

Nomofobi durumundan muzdarip olanlar, dijital cihazlarına dokunamama, düşük pil ya da internete bağlanamama nedeniyle kullanamadıklarında sinirlilik, endişe, endişe, terleme ve titreme yaşarlar. Bu tür insanlar genellikle cihazlarını her zaman ellerinde tutmakta ısrar eder, tipik olarak unutulmuş cep telefonlarını almak için evlerine geri döner.

Nomofobik davranış, sosyal kaygı eğilimlerini, sanal kaygı ve sosyal fobinin oluşturduğu stresi azaltma yöntemi olarak sanal ve dijital iletişimi kullanmaya olan bağımlılığı güçlendirebilir.

Panik rahatsızlıklarından muzdarip olanlar da nomofobik davranış gösterebilirler, ancak, muhtemelen cep telefonlarıyla ilgili olarak, özellikle çok az temassız ya da çok az temas olduğunda (az sayıda gelen arama ve mesajlar) bu durum tetiklenebilir.

Panik bozukluğu olanlar muhtemelen cep telefonu kullanımları nedeniyle kendilerini daha fazla endişeli ve depresyonda hissedeceklerdir. Buna rağmen, panik bozukluğu çekenlerin sesli arama yapma olasılığı daha düşüktü.

Belirtiler

  • Kaygı
  • Solunum değişiklikleri
  • Titreme
  • Terleme
  • Sinirlenme
  • Oryantasyon bozukluğu
  • Taşikardi

Duygusal belirtiler

  • Depresyon
  • Panik
  • Korku
  • Bağımlılık
  • Kendine güvensiz
  • Yalnızlık

Tedaviler

Halen, bilimsel olarak kabul edilen ve ampirik olarak kanıtlanmış tedaviler, nispeten yeni konsepti nedeniyle çok sınırlıdır. Bununla birlikte, ümit vaat eden tedaviler bilişsel-davranışsal psikoterapi, EMDR (Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme) ve farmakolojik müdahalelerle birleştirilmiştir.

Tranilsipromin ve klonazepam kullanan tedaviler nomofobinin etkilerini azaltmada başarılı olmuştur.

Bilişsel davranışçı terapi, teknolojik etkilerden bağımsız özerk davranışları güçlendirerek etkili görünmektedir, ancak bu tedavi şekli rastgele denemelerden yoksundur.

Bir başka olası tedavi de “Gerçeklik Yaklaşımı” ya da hastanın davranışlarını cep telefonlarından uzak tutmasını isteyen “Gerçeklik” terapisidir.

Aşırı veya ağır vakıalarda, nöropsikofarmakoloji, normal dozlarda benzodiazepinlerden antidepresanlara kadar avantajlı olabilir.

Hastalar ayrıca klonazepam ile birleştirilmiş tranilsikrom kullanılarak da başarıyla tedavi edildi.

Bununla birlikte, bu ilaçların doğrudan nomofobiyi değil, sosyal kaygı bozukluğunu tedavi etmek için tasarlandıklarına dikkat etmek önemlidir.

Doğrudan nomofobiyi tedavi etmek oldukça zor olabilir, ancak varsa, altta yatan akıl hastalıklarını araştırmak, tanımlamak ve tedavi etmek daha makul olabilir.

Her ne kadar nomofobi oldukça yeni bir kavram olsa da, teşhiste yardımcı olabilecek doğrulanmış psikometrik ölçekler vardır, bu ölçeklerden bir tanesi “Cep Telefonu Bağımlılığı Anketi / Cep Telefonu Bağımlılığı Testi (QDMP / TMPD)” dir.

Kaynaklar:

  1. Charlie D’Agata Nomophobia: Fear of being without your cell phone. CBS News. April 3, 2008.
  2. Archana Jayakumar (April 3, 2008). “Break free from Nomophobia, drunkorexia”. 
  3. Aboujaoude, Elias (2018-10-29). “Problematic Internet use two decades later: apps to wean us off apps”. CNS spectrums: 1–3. doi:10.1017/S109285291800127X. ISSN 1092-8529. PMID 30507371.
  4. Brandless Support (28 June 2012). “Nomophobia: The Fear of Being Without a Gnome…er, Phone”
  5. Bragazzi, N. L., & G. D. Puenete (2014). A proposal for including nomophobia in the new DSM-V. Psychology Research and Behavior Management 7. 155-160.
  6. Adriana Bianchi and James G. Philips (February 2005). “Psychological Predictors of Problem Mobile Phone Use”.
  7. King, A. L. S., A. M. Valenca, A. C. O. Silva, T. Baczysnki, M. R. Carvalho & A. E. Nardi (2013). “Nomophobia: Dependency on virtual environments or social phobia?”.
  8. “Nomophobia is the fear of being out of mobile phone contact – and it’s the plague of our 24/7 age”. Evening Standard. April 1, 2008. Archived from the original on July 6, 2008. Retrieved 2011-08-10.
  9. Dixit, Sanjay; Shukla, Harish; Bhagwat, AK; Bindal, Arpita; Goyal, Abhilasha; Zaidi, Aliak; Shrivastava, Akansha (2010). “A Study to Evaluate Mobile Phone Dependence Among Students of a Medical College and
  10. Associated Hospital of Central India”. Indian Journal of Community Medicine. 35 (2): 339–41. doi:10.4103/0970-0218.66878. PMC 2940198. PMID 20922119.
  11. My Name Is Mo R., And I Am A Nomophobe, CBSnews.com. February 11, 2009. Retrieved August 2011
  12. Peter Seabrook (2008-04-01). “I refuse to carry a mobile phone”. The Sun. Retrieved 2012-01-05.
  13. Column: Nomophobia: “No more phobia”. siude.com. March 4, 2008.
  14. Australian Mobile, Telecommunications Association (2003). AMTA 2003 Annual Report.
  15. Mick, D. G., & S. Fournier (25 September 1998). “Paradoxes of technology: Consumer cognizance

Bu habere de bakabilirisiniz

Turşunun Faydaları Nelerdir?

Turşu, eski bir gıda koruma tekniğidir. İnsanlar hemen hemen her gıdadan turşu yapabilirler ancak çoğu ...

Bunamanın (Demans) Erken Belirtileri Nelerdir?

Bunama (Demans), bireyin bilişsel işlevini etkileyen, düşünme, hatırlama ve akıl yürütme yeteneklerini içeren çeşitli belirtileri ...

Siyah Renkli Dışkının Nedenleri ve Tedavisi (Melena)

Siyah dışkı farklı bir görünüme sahiptir. Başlıca nedenleri belirli yiyecekleri yemek, belirli ilaçları almak ve ...